A meteor shower, instead of hail – an analysis of economic and labor market forecasts, in search of the sun rays

Sometimes I am under the impression that the COVID-19 has a much greater force than is attributed to it in a medical context. At one point, I found myself cringing at the very thought of reading another report. But you can’t be afraid of the truth or bury your head in the sand. You have to face facts and be flexible enough to notice positive the information, in the deluge of those difficult to accept. I was tempted to analyze the report of European economists on Poland and the world. I hope that together we will find the bright side in it.

The songs of the non-distant past

Strong economic growth, which in 2019 exceeded 4% as a result of the growing demand driven by a thriving labor market in Poland, was what we all experienced, to a greater or lesser extent. The “Employee market”, which in a nutshell meant low unemployment (3.3% in 2019), hiring specialists from Ukraine to fill vacant positions, an increase in salaries and non-wage benefits to retain employees. This phenomenon was observed in broadly understood retail, services, including catering, physical labor, including production and many others. Employers were overwhelmed by how to retain talented employees, and “talent” could be very picky when it came to job offers. The phenomenon of “ghosting” appeared, candidates did not care about their reputation and did not show up at job interviews, answering the phone with a lucrative job offer from another company on the way to an interview. This is how it was.

And then COVID-19 came along, which, in a way, brought with it a recession, which was talked about for some time, but no one expected such a sharp blow. Snow was supposed to fall, possibly light hail. We were, however, hit with a meteor shower. The crisis, like everything in life, brings positives and negatives with it. When analyzing a report published by the European Union, let us consider what we can count on and what we will not avoid in the next 1.5 years.

Poland with the forecasted lowest drop in GDP in Europe!

The COVID-19 pandemic will end almost three decades of continuous growth in Poland. In 2020, GDP will fall by about 4.3% compared to the previous year. This drop is caused by the disruption of the economy by top-down restrictions and an unprecedented fall in demand. As consumer confidence weakens as the unemployment rate rises to 7.5% at the end of 2020, consumption will fall significantly this year. Private investment is likely to follow a similar path, driven by uncertainty and reduced demand. This will not last forever. 2021 will bring a significant rebound. Poland will record GDP growth of 4.3%, returning to the pre-pandemic condition.

We are not going to be alone in this trend. Let’s take a look at the graph compiling the Gross Domestic Product in individual groups of countries between 2019 and 2021. I divided the countries participating in the compilation into three groups. The first part is Central Europe, the second part is Eastern Europe and finally, other world economies, chosen by me subjectively. They include the ones that have suffered significantly during the pandemic: the US, China, Brazil, India and the United Kingdom, which after Brexit is and isn’t in Europe (nothing personal).

Let’s take a look at Poland on the world map. It is clear from the forecasts that Poland will see the smallest drop in GDP in Eastern Europe (-4.3%). None of the Central European countries will boast such a small drop. Therefore, we have reasons for optimism. A great crisis awaits Great Britain (-8.3%) and the European countries that have been most severely affected by COVID-19: Italy (-9.5%), Spain (-9.4%), France (-8.2%) or Greece trying to rebuild its economy (-9.7%). A large part of these countries will be severely affected by the economic downturn due, among others, to travel bans.

China and India on the plus side

Two superpowers have the best results on the list: China, which, unlike all the countries on the list, has a 1% increase and India (1.1%). Even before the pandemic, China felt the first symptoms of economic slowdown, which were the result of, among others, tensions with the US. China’s modest economic growth is indirectly a result of the high GDP in the previous year and the fact that China’s economy was the first to encounter COVID-19 and while Europe was starting to introduce restrictions, China was just beginning to emerge from them and slowly resume production. Unfortunately, at the time of writing this report, which is the end of May 2020, consumer demand is still lower than the supply. According to the Asian Review and Reuters, China’s economy is experiencing its slowest growth since 1976, when the cultural revolution ended.

The employee market and meteor shower

The direct impact on the labor market is a drop in demand as a result of the stagnation of household spending, which is the result of the introduced restrictions and the general uncertainty caused by COVID-19. What does this mean for the labor market, which has been merciless to employers in recent years? A reversal of the situation, to some extent. Of course, this will not be felt in the same way in every industry. Certain groups of specialists will still be sought after on the labor market, although the financial expectations of candidates may be verified. Services will be the worst. Retail, which we read about, is already suffering, and is closing up to 30% of its stores in shopping malls. The level of unemployment at the end of 2021 will increase from 3.3% to 7.5%. The fact is that we are starting from a very low unemployment rate. In 2019, the unemployment rate in Poland was one of the lowest in Europe, next to such economies as: Germany (3.2%) and the Czech Republic (2.0%) and non-European Japan (2.3%). A comparable result was also visible in: Hungary, the Netherlands and Malta (3.4%). The graph compares data data by region: Central Europe, Eastern Europe and selected countries outside Europe, including the UK.

Since I wanted to highlight the positive aspects of the economic outlook, let’s turn our eyes to the gray line representing the fall in the unemployment rate. In every country except Japan, we see a significant fall in the unemployment rate. In some countries, the return to the pre-pandemic conditions will be ideal. Poland has a chance to rebound and the end 2021 with 5.3% unemployment, not deviating from the European average of the Central European countries, excluding the most disadvantaged of them, i.e. Italy (10.6% – at the end of 2021), Greece (16.8%) and Spain (17%).

Why is the situation so bad in Spain compared to Italy?

It is expected that this year the situation on the labor market in Spain will deteriorate faster than in Italy. The unemployment rate in Spain at the end of 2020 will be 18.9%, an increase of almost 5% compared to the previous year. For comparison, the unemployment rate in Italy will be 11.8% in 2020 compared to 10% at the end of 2019.

According to CNBC the problem in Spain is that they have a much higher share of workers on temporary contracts. Spain has been struggling with high unemployment over the years, one of the main legacies of the 2011 public debt crisis. At the height of the crisis, more than 26% of the active Spanish population was unemployed.

Let’s take a look at the United States

Economists forecast the unemployment rate at the end of 2020 at 9.2%. Meanwhile, according to CNN Business, the unemployment rate in the USA rose to 14.7% in April as the economy lost over 20 million jobs. Goldman Sachs economists lowered their labor market forecasts “to assume that more workers will lose their jobs and that most of them will be classified as unemployed. – wrote the Wall Street bank in a report to clients. The current level of unemployment is the highest monthly unemployment rate in the history of the United States since the Great Depression.

According to a study conducted by McKinsey Global Institute, up to one third of jobs in the US could be exposed to layoffs and wage cuts. Low-income workers account for 80% of the jobs at risk. Interestingly enough, even in the crisis, some industries are experiencing staff shortages. Many people cannot return to work because of health problems, or are prone to infections, some retire early. In addition, employers report a lack of new skills, such as online sales skills and productivity-based management skills.

After the reopening of the economy, as is currently happening, many of the jobs that are currently on hold will return. But not all of them. Past crises have led to changes in the economy and the development of new ways of working. Companies have started or will start automating some processes. They will use artificial intelligence, where it will find its application. They will think about what to do to protect themselves against further pandemics. Because they will come. New viruses, mutant viruses. We will live with them. We just need to learn how.

Sources:

  1. https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/ip125_en.pdf
  2. https://www.reuters.com/article/us-china-economy-poll/chinas-2020-gdp-growth-set-to-sink-to-44-year-low-as-coronavirus-cripples-economy-reuters-poll-idUSKCN21W0XL
  3. https://edition.cnn.com/2020/05/13/economy/jobs-unemployment-rate-goldman-sachs/index.html
  4. https://www.cnbc.com/2020/04/15/imf-coronavirus-to-create-more-unemployment-in-spain-than-italy.html
  5. https://www.mckinsey.com/industries/public-sector/our-insights/lives-and-livelihoods-assessing-the-near-term-impact-of-covid-19-on-us-workers

Zamiast gradu, deszcz meteorytów – Analiza prognoz ekonomicznych i rynku pracy w poszukiwaniu promieni słońca

Czasem mam wrażenie, że COVID-19 ma większą siłę rażenia niż ta, którą mu się przypisuje w kontekście medycznym. W pewnym momencie znalazłam się w punkcie, w którym miałam ciarki na samą myśl o przeczytaniu kolejnego raportu. Ale nie można bać się prawdy, ani chować głowy w piasek. Trzeba się mierzyć z faktami i być wystarczająco elastycznym, aby zauważać pozytywne informacje, w zalewie tych trudnych do zaakceptowania. Pokusiłam się o analizę raportu europejskich ekonomistów na temat Polski i świata. Liczę, że wspólnie znajdziemy w nim jasne strony mocy.

Śpiew niedalekiej przeszłości

Silny wzrost gospodarczy, który w 2019 roku przekroczył 4% jako wynik narastającego popytu napędzanego przez prężnie działający rynek pracy w Polsce, był tym czego doświadczyliśmy, w mniejszym lub większym stopniu wszyscy. „Rynek pracownika”, co w dużym skrócie oznaczało niski poziom bezrobocia (3,3% w 2019 roku), zatrudnianie specjalistów z Ukrainy, aby wypełnić wakaty, wzrost wynagrodzeń oraz świadczeń pozapłacowych,  które miały zatrzymać pracowników. Zjawisko to obserwowaliśmy w szeroko pojętym retailu, usługach, w tym gastronomii, w pracach fizycznych, w tym produkcyjnych i wielu innych. Pracodawcy zachodzili w głowę jak zatrzymać talenty, a talenty przebierały w ofertach pracy. Pojawiło się zjawisko „ghostingu”, kandydaci nie dbając o swoją reputację nie pojawiali się na rozmowach kwalifikacyjnych, odbierając w drodze na rozmowę kwalifikacyjną telefon z intratną ofertą pracy z innej firmy. Tak było.

I przyszedł COVID-19, który niejako w pakiecie przyprowadził ze sobą recesję, o której co prawda mówiło się od jakiegoś czasu, ale nikt nie spodziewał się takiego uderzenia. Miał przyjść śnieg, ewentualnie lekki grad, a spadł na nas deszcz meteorytów. Kryzys, jak wszystko w życiu niesie ze sobą jasne i ciemne strony. Dokonując analizy raportu opublikowanego przez Unię Europejską, zastanówmy się, na co możemy liczyć i czego nie unikniemy w ciągu najbliższego 1,5 roku.

Polska z prognozowanym najniższym spadkiem PKB w Europie!

Pandemia COVID-19 zakończy prawie trzy dekady nieprzerwanego wzrostu w Polsce. W 2020 roku PKB spadnie o około 4,3% w stosunku do roku poprzedniego. Spadek ten spowodowany jest zakłóceniem funkcjonowania ekonomii przez wprowadzone odgórnie restrykcje i bezprecedensowym upadkiem popytu. W miarę osłabienia zaufania konsumentów spowodowanego wzrostem stopy bezrobocia do 7,5% na koniec 2020 roku, konsumpcja w bieżącym roku znacznie spadnie. Inwestycje prywatne będą prawdopodobnie podążały podobną ścieżką, napędzaną niepewnością i zmniejszonym popytem. Nie będzie to trwało wiecznie. Rok 2021 przyniesie znaczące odbicie. Polska odnotuje wzrost PKB o 4,3% wracając do stanu sprzed pandemii.

Nie będziemy w tej tendencji bynajmniej odosobnieni. Spójrzmy na wykres zestawiający Produkt Krajowy Brutto w poszczególnych grupach państw w latach 2019 – 2021. Kraje biorące udział w zestawieniu podzieliłam na trzy grupy. Część pierwsza to Europa Centralna, kolejna – Europa Wschodnia i wreszcie inne gospodarki światowe, wybrane przeze mnie w sposób subiektywny. Są wśród nich te, które ucierpiały znacząco w trakcie pandemii: USA, Chiny, Brazylia, Indie oraz Wielka Brytania, która po Brexicie jest-i-nie jest w Europe (to nic osobistego).

Przyjrzyjmy się Polsce na mapie świata. Z prognoz jasno wynika, że Polska odnotuje najniższy spadek PKB w Europie Wschodniej (-4,3%). Tak niskim spadkiem nie pochwali się żaden z krajów Europy Centralnej. Mamy zatem powody do optymizmu. Olbrzymi kryzys czeka Wielką Brytanię (-8,3%) i kraje europejskie, które zostały najmocniej dotknięte COVID-19: Włochy (-9,5%), Hiszpanię (-9,4%), Francję (-8,2%), czy próbującą odbudować swoją gospodarkę Grecję (-9,7%). Spora część tych krajów odczuje spowolnienie gospodarcze w sposób dotkliwy m.in. ze względu na blokady związane z zakazem podróżowania.

Chiny i Indie na plusie

Najlepiej w tym zestawieniu wypadają dwa mocarstwa: Chiny, które w odróżnieniu od wszystkich państw w zestawieniu odnotowują 1% wzrostu oraz Indie (1,1%). Jeszcze przed pandemią Chiny odczuwały pierwsze symptomy spowolnienia gospodarczego, będą wynikiem m.in. napięć z USA. Umiarkowany wzrost gospodarczy w Chinach jest pośrednio rezultatem wysokiego PKB w poprzednim roku oraz faktem, że gospodarka Chin zetknęła się z COVID-19 jako pierwsza i podczas gdy Europa rozpoczynała wprowadzanie restrykcji, Chiny właśnie zaczynały z nich wychodzić i powoli wznawiały produkcję. Niestety na moment pisania tego raportu, czyli koniec maja 2020 roku, popyt konsumentów jest nadal niższy niż podaż. Z tego co podają „Asian Review” oraz „Reuters”, gospodarka Chin doświadcza najwolniejszego tempa wzrostu od 1976 roku tj. zakończenia rewolucji kulturalnej.

Rynek pracownika i deszcz meteorytów

Bezpośredni wpływ na rynek pracy ma spadek popytu będący rezultatem zahamowania wydatków gospodarstw domowych, które są wynikiem wprowadzonych obostrzeń i ogólnej niepewności spowodowanej COVID-19. Co to oznacza dla rynku pracy, który w ostatnich latach był bezlitosny dla pracodawców? W pewnym stopniu odwrócenie sytuacji. Oczywiście nie w każdej branży będzie to odczuwalne w ten sam sposób. Nadal pewne grupy specjalistów będą poszukiwane na rynku pracy, choć mogą zostać zweryfikowane oczekiwania finansowe kandydatów. Najgorzej będą miały się usługi. Ucierpi, a właściwie już ucierpiał retail, który o czym czytamy, zamyka nawet do 30% swoich punktów w centrach handlowych. Poziom bezrobocia na koniec 2021 wzrośnie z 3,3% do 7,5%.

Faktem jest, że startujemy z bardzo niskiego poziomu stopy bezrobocia. W 2019 roku stopa bezrobocia w Polsce była jedną z najniższych w Europie obok takich gospodarek jak: Niemcy (3,2%) i Czechy (2,0%) oraz pozaeuropejska Japonia (2,3%). Porównywalny wynik należał również do: Węgier, Holandii i Malty (3,4%). Wykres zestawia te dane z podziałem na regiony: Europa Centralna, Europa Wschodnia oraz wybrane kraje poza Europą, w tym Wielka Brytania.

Ponieważ zależało mi, aby naświetlić pozytywne aspekty prognoz ekonomicznych, skierujmy nasz wzrok na szarą linię obrazującą spadek stopy bezrobocia. W każdym z krajów poza Japonią, obserwujemy znaczący spadek stopy bezrobocia. Niektórym krajom, powrót do stanu sprzed pandemii uda się doskonale. Polska ma szansę odbić się i zakończyć rok 2021 odnotowując 5,3% bezrobocie, nie odbiegając od średniej europejskiej państw z Europy Centralnej, z wyłączeniem najbardziej poszkodowanych spośród nich czyli Włoch (10,6% – na koniec 2021), Grecji (16,8%) i Hiszpanii (17%).

Dlaczego tak źle jest w Hiszpanii w porównaniu z Włochami?

Przewiduje się, że w tym roku sytuacja na rynku pracy w Hiszpanii pogorszy się szybciej niż we Włoszech. Stopa bezrobocia w Hiszpanii na koniec 2020 roku wyniesie 18,9%, co oznacza wzrost o prawie 5% w stosunku do roku poprzedniego. Dla porównania, stopa bezrobocia we Włoszech wyniesie 11,8% w 2020 roku, wobec 10% na koniec 2019.

Z tego co podaje CNBC, problemem w Hiszpanii jest to, że mają znacznie większy udział pracowników zatrudnionych na umowach tymczasowych. Hiszpania zmagała się z wysokim bezrobociem przez lata co było jedną z głównych spuścizn po kryzysie zadłużenia publicznego z 2011 roku. W szczytowym momencie tego kryzysu, ponad 26% aktywnych zawodowo Hiszpanów, nie miało pracy.

Rzućmy okiem na Stany Zjednoczone

Ekonomiści prognozują poziom stopy bezrobocia na koniec 2020 roku na 9,2%. Tymczasem, jak podaje CNN Business, stopa bezrobocia w USA wzrosła w kwietniu do 14,7%, ponieważ gospodarka straciła ponad 20 milionów miejsc pracy. Ekonomiści z Goldman Sachs obniżyli swoje prognozy dotyczące rynku pracy, “aby założyć, że więcej pracowników straci pracę, a większa ich część zostanie sklasyfikowana jako bezrobotni” – napisał bank Wall Street w raporcie dla klientów. Obecny poziom bezrobocia jest najwyższą miesięczną stopą bezrobocia w historii Stanów Zjednoczonych od czasów Wielkiego Kryzysu.

Z badania przeprowadzonego przez McKinsey Global Institute wynika, że nawet jedna trzecia miejsc pracy w USA może być narażona na zwolnienia i cięcia płac. Pracownicy o niskich dochodach zajmują 80% narażonych miejsc pracy. Co ciekawe, nawet w kryzysie niektóre branże doświadczają niedoborów kadrowych. Wiele osób nie może powrócić do pracy z powodu problemów zdrowotnych, lub jest podatna na infekcje, część przechodzi na wcześniejszą emeryturę. Dodatkowo pracodawcy informują, że brakuje nowych umiejętności, takich jak np. umiejętności w zakresie sprzedaży online, umiejętność zarządzania oparta na produktywności.

Po ponownym otwarciu gospodarki, co właśnie się dzieje, wiele miejsc pracy, które dziś są wstrzymane, powróci. Ale nie wszystkie. Minione kryzysy doprowadziły do zmian w gospodarce i wypracowania nowych sposobów pracy. Firmy zaczęły lub rozpoczną proces automatyzacji niektórych procesów. Wykorzystają sztuczną inteligencję, tam gdzie znajdzie ona zastosowanie. Zastanowią się co zrobić, aby zabezpieczyć się przed kolejnymi pandemiami. Bo one będą. Wirusy nowe, wirusy zmutowane. Będziemy z nimi żyć. Musimy tylko nauczyć się jak.

Źródła:

  1. https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/ip125_en.pdf
  2. https://www.reuters.com/article/us-china-economy-poll/chinas-2020-gdp-growth-set-to-sink-to-44-year-low-as-coronavirus-cripples-economy-reuters-poll-idUSKCN21W0XL
  3. https://edition.cnn.com/2020/05/13/economy/jobs-unemployment-rate-goldman-sachs/index.html
  4. https://www.cnbc.com/2020/04/15/imf-coronavirus-to-create-more-unemployment-in-spain-than-italy.html
  5. https://www.mckinsey.com/industries/public-sector/our-insights/lives-and-livelihoods-assessing-the-near-term-impact-of-covid-19-on-us-workers

Author: monikaciesielska

Head hunter of C-level executives. Managing Partner at Carpenter Consulting. President at IMSA Search Global Partners.

4 thoughts on “A meteor shower, instead of hail – an analysis of economic and labor market forecasts, in search of the sun rays

  1. Ładnie się czytało, ale strasznie wieje pesymizmem. Wiem, że czasy raczej nie sprzyjają optymizmowi, ale jednak lepiej być optymistą a wpływanie na bieg faktów zostawić tym, którzy mają na nie wpływ ( = politycy ).

    Like

    1. Na szybsze odbicie polskiego rynku, wywołane sukcesywnie rosnącą konsumpcją. Jeśli tak się stanie, zaliczymy jeszcze mniejszy spadek PKB. Uda się zachować większą liczbę miejsc pracy. Oczywiście to wszystko wróżenie z fusów. Będzie to można zweryfikować na koniec roku.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s